Szkolenia online czy stacjonarne – która forma nauki sprawdzi się lepiej?

Rozwój szkoleń online sprawił, że wybór formy nauki stał się dziś równie ważny jak wybór samego tematu kursu. Jeszcze kilka lat temu wiele osób automatycznie kojarzyło szkolenie z salą, trenerem stojącym przed grupą i całodniowymi zajęciami stacjonarnymi. Dziś równie naturalnym rozwiązaniem są webinary na żywo, kursy z nagraniami, programy hybrydowe oraz rozbudowane platformy e-learningowe. To daje uczestnikom znacznie więcej możliwości, ale jednocześnie rodzi pytanie: czy lepiej uczyć się online, czy stacjonarnie?

Nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla wszystkich. Skuteczność szkolenia zależy nie tylko od tego, gdzie odbywają się zajęcia, ale przede wszystkim od jakości programu, sposobu prowadzenia, doświadczenia trenera, aktywności uczestnika i rodzaju rozwijanej kompetencji. Dlatego zamiast zastanawiać się, która forma jest ogólnie „lepsza”, warto sprawdzić, która lepiej odpowiada konkretnemu celowi.

Online czy stacjonarnie? Najpierw trzeba określić cel

Najważniejszym punktem wyjścia jest odpowiedź na pytanie, czego właściwie chcemy się nauczyć. Innej formy może wymagać zdobycie wiedzy teoretycznej, innej nauka obsługi programu komputerowego, a jeszcze innej rozwijanie kompetencji związanych z komunikacją, wystąpieniami czy negocjacjami.

Jeżeli celem jest poznanie nowych przepisów, aktualizacja wiedzy branżowej albo opanowanie określonego narzędzia cyfrowego, szkolenie online może być bardzo wygodne i skuteczne. Uczestnik nie musi dojeżdżać do miejsca zajęć, może korzystać z materiałów na własnym komputerze i często ma możliwość powrotu do nagrania lub ćwiczeń.

Jeżeli natomiast szkolenie opiera się na intensywnej pracy grupowej, symulacjach, ćwiczeniach interpersonalnych albo obsłudze fizycznego sprzętu, zajęcia stacjonarne mogą zapewnić bardziej naturalne warunki do praktyki.

Dlatego forma powinna być konsekwencją celu, a nie odwrotnie.

Szkolenia online – największą zaletą jest elastyczność

Jedną z najważniejszych zalet szkoleń online jest dostępność. Uczestnik może brać udział w zajęciach niezależnie od miejsca zamieszkania, co szczególnie w przypadku bardziej specjalistycznych tematów znacznie zwiększa wybór dostępnych programów. Nie trzeba ograniczać się do oferty organizowanej w najbliższym mieście ani poświęcać dodatkowego dnia na dojazd.

Dla osób pracujących dużym atutem jest również możliwość łatwiejszego dopasowania nauki do obowiązków zawodowych. Szczególnie wygodne są kursy dostępne w modelu asynchronicznym, w którym uczestnik sam decyduje, kiedy realizuje kolejne moduły.

Trzeba jednak pamiętać, że pojęcie „szkolenie online” obejmuje kilka bardzo różnych form nauki. Może oznaczać:

• zajęcia prowadzone na żywo z trenerem,
• kurs składający się z wcześniej nagranych materiałów,
• program z ćwiczeniami i konsultacjami,
• naukę hybrydową łączącą spotkania online i stacjonarne.

Dlatego przy wyborze kursu internetowego warto dokładnie sprawdzić, jak będzie wyglądała nauka w praktyce.

Kurs online z nagraniami i szkolenie online na żywo to nie to samo

Jednym z częstszych błędów jest traktowanie wszystkich szkoleń internetowych jako jednej kategorii. Tymczasem różnica pomiędzy webinarem na żywo a kursem z nagranymi wcześniej materiałami może być bardzo duża.

W szkoleniu synchronicznym uczestnik spotyka się z prowadzącym o konkretnej godzinie. Może zadawać pytania, brać udział w dyskusji, wykonywać ćwiczenia oraz otrzymywać informację zwrotną. Dobrze zaprojektowane zajęcia online mogą korzystać z pracy w mniejszych pokojach, ankiet, quizów, wspólnych tablic czy symulacji i dzięki temu angażować uczestników podobnie jak szkolenie stacjonarne.

Kurs asynchroniczny daje natomiast większą swobodę. Można zatrzymywać materiały, wielokrotnie wracać do trudniejszych zagadnień i uczyć się we własnym tempie. Taki model wymaga jednak większej samodyscypliny. Brak konkretnego terminu kolejnych zajęć sprawia, że łatwiej odkładać naukę na później.

Dlatego osoba, która potrzebuje zewnętrznej motywacji i regularnego harmonogramu, może lepiej odnaleźć się w zajęciach prowadzonych na żywo.

Kiedy szkolenie stacjonarne może mieć przewagę?

Szkolenia stacjonarne nadal mają wiele mocnych stron. Jedną z nich jest bezpośrednia interakcja pomiędzy prowadzącym i uczestnikami. Trener może łatwiej obserwować reakcje grupy, wychwytywać problemy i dostosowywać sposób prowadzenia zajęć do sytuacji.

Duże znaczenie ma to przy szkoleniach opartych na praktyce. Wystąpienia publiczne, negocjacje, komunikacja w zespole, sprzedaż czy zarządzanie konfliktem często wymagają pracy na sytuacjach zbliżonych do rzeczywistych. Bezpośrednia obecność innych uczestników może ułatwiać tworzenie bardziej realistycznych symulacji.

Jeszcze wyraźniej przewaga zajęć stacjonarnych pojawia się w szkoleniach technicznych wymagających obsługi maszyn, urządzeń, narzędzi czy wykonywania czynności manualnych. W takich przypadkach same materiały wideo mogą być niewystarczające.

Nie oznacza to jednak, że szkolenie stacjonarne automatycznie będzie wysokiej jakości.

Sama obecność w sali nie gwarantuje skutecznej nauki

Szkolenie może odbywać się w nowoczesnym centrum konferencyjnym, trwać osiem godzin i kosztować kilka tysięcy złotych, a mimo to sprowadzać się przede wszystkim do biernego słuchania prezentacji. Jednocześnie dobrze przygotowane zajęcia online mogą obejmować ćwiczenia, dyskusje, zadania praktyczne i regularny feedback prowadzącego.

Dlatego forma szkolenia powinna być tylko jednym z kryteriów wyboru. Znacznie ważniejsze jest to, co uczestnik będzie robił podczas zajęć.

Warto sprawdzić, czy program przewiduje:

• ćwiczenia praktyczne,
• pracę na przykładach,
• dyskusje,
• zadania indywidualne lub grupowe,
• analizę przypadków,
• informację zwrotną od trenera.

Jeżeli celem jest zdobycie konkretnej umiejętności, sama prezentacja teorii zwykle będzie niewystarczająca niezależnie od tego, czy odbywa się przed ekranem, czy w sali szkoleniowej.

Rodzaj kompetencji powinien decydować o formie szkolenia

Przy wyborze najlepiej kierować się charakterem rozwijanej umiejętności.

Szkolenie online może dobrze sprawdzić się przy nauce:

• programów komputerowych,
• analizy danych,
• marketingu internetowego,
• księgowości i podatków,
• nowych przepisów,
• narzędzi cyfrowych,
• wiedzy branżowej.

Zajęcia stacjonarne warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy ważna jest praktyka związana z:

• wystąpieniami publicznymi,
• komunikacją,
• negocjacjami,
• obsługą specjalistycznego sprzętu,
• ćwiczeniami manualnymi,
• intensywnymi symulacjami grupowymi.

Nie są to jednak sztywne zasady. Wiele umiejętności można dziś skutecznie rozwijać w obu formach, jeżeli program został odpowiednio zaprojektowany.

Szkolenia hybrydowe – połączenie obu światów

Coraz częściej spotykanym rozwiązaniem jest nauka hybrydowa albo blended learning. Polega ona na połączeniu zajęć stacjonarnych z elementami realizowanymi online.

Przykładowo uczestnik może przed szkoleniem zapoznać się z materiałami teoretycznymi na platformie internetowej, a podczas spotkania stacjonarnego wykonywać ćwiczenia i pracować nad konkretnymi problemami. Po zakończeniu zajęć może natomiast otrzymać dostęp do dodatkowych materiałów, nagrań lub konsultacji online.

Taki model pozwala wykorzystać zalety obu form. Część wiedzy można zdobyć we własnym tempie, natomiast czas spędzony wspólnie z trenerem przeznaczyć przede wszystkim na praktykę.

Dlatego przy dłuższych programach rozwojowych warto sprawdzić, czy organizator oferuje właśnie taki model.

Koszt szkolenia to nie tylko cena na stronie

Porównując kurs online i stacjonarny, warto policzyć rzeczywisty koszt udziału. Cena podana przez organizatora jest tylko jednym z elementów.

Szkolenie stacjonarne może dodatkowo wymagać:

• dojazdu,
• noclegu,
• wyżywienia,
• poświęcenia czasu na podróż.

W przypadku szkolenia online te koszty zazwyczaj odpadają, ale warto sprawdzić, co dokładnie znajduje się w cenie. Istotne może być to, czy uczestnik otrzymuje nagranie, materiały dodatkowe, możliwość konsultacji albo dostęp do platformy po zakończeniu kursu.

Nie można więc automatycznie zakładać, że online zawsze oznacza taniej. Dobre, specjalistyczne szkolenie internetowe prowadzone przez eksperta może kosztować więcej niż przeciętne zajęcia stacjonarne.

Kontakt z trenerem i innymi uczestnikami

Jednym z argumentów przemawiających za szkoleniami stacjonarnymi jest networking. Rozmowy podczas przerwy, wspólny obiad czy praca w grupach mogą prowadzić do nawiązania kontaktów zawodowych, które później okazują się równie wartościowe jak sama wiedza zdobyta podczas szkolenia.

Online również można tworzyć warunki do budowania relacji, ale wymaga to odpowiedniego zaprojektowania zajęć. Małe grupy, ćwiczenia w pokojach, dyskusje czy dodatkowe spotkania networkingowe mogą częściowo odtworzyć taki efekt.

Dlatego osoba, dla której ważnym celem udziału jest poznanie innych specjalistów z branży, powinna uwzględnić ten element przy wyborze.

Jak porównać dostępne szkolenia?

Wybór formy warto połączyć z oceną całej oferty. W serwisach prezentujących szkolenia i kursy można znaleźć propozycje z różnych obszarów tematycznych i następnie porównać je pod względem programu, prowadzącego, sposobu realizacji czy terminu.

Nie warto jednak ograniczać się wyłącznie do informacji o tym, czy szkolenie jest online, czy stacjonarne. Przed zapisaniem się dobrze sprawdzić:

• zakres programu,
• poziom zaawansowania,
• doświadczenie trenera,
• metody pracy,
• liczebność grupy,
• dostęp do materiałów,
• możliwość zadawania pytań,
• warunki rezygnacji,
• rodzaj dokumentu otrzymywanego po ukończeniu.

Dopiero takie zestawienie pozwala ocenić rzeczywistą wartość oferty.

Jak sprawdzić jakość szkolenia online?

W przypadku kursu internetowego warto zadać organizatorowi kilka dodatkowych pytań. Przede wszystkim należy ustalić, czy zajęcia odbywają się na żywo, czy są nagrane. Warto również dowiedzieć się, czy uczestnicy mogą zadawać pytania i czy przewidziano ćwiczenia praktyczne.

Znaczenie może mieć także wielkość grupy. Webinar dla kilkuset osób daje zupełnie inne możliwości interakcji niż warsztat online dla kilkunastu uczestników.

Przed zakupem warto sprawdzić również:

Czy otrzymam dostęp do nagrania?
Jak długo będę mógł korzystać z materiałów?
Czy prowadzący udziela indywidualnego feedbacku?
Czy po szkoleniu przewidziane są konsultacje?
Jakie wymagania techniczne trzeba spełnić?

Takie informacje pozwalają znacznie lepiej ocenić, czego można spodziewać się po kursie.

Jak wybrać odpowiednią formę dla siebie?

Najprostszym sposobem jest odpowiedzenie sobie na kilka pytań.

Czy chcę przede wszystkim zdobyć wiedzę, czy ćwiczyć konkretną umiejętność? Czy potrzebuję regularnego kontaktu z trenerem? Czy potrafię samodzielnie organizować naukę? Czy ważny jest dla mnie networking? Czy udział wymaga pracy na sprzęcie albo wykonywania ćwiczeń praktycznych?

Warto również zastanowić się nad własnym sposobem uczenia się. Jedna osoba bardzo dobrze funkcjonuje przed komputerem i docenia możliwość pracy we własnym tempie. Inna potrzebuje zmiany otoczenia, kontaktu z grupą i konkretnego harmonogramu, aby w pełni skoncentrować się na nauce.

Nie ma więc rozwiązania uniwersalnego.

Najlepsza forma szkolenia to ta, która prowadzi do konkretnego efektu

Dyskusja o tym, czy lepsze są szkolenia online, czy stacjonarne, często zbyt mocno koncentruje się na samej technologii. Tymczasem ekran komputera ani sala szkoleniowa nie decydują jeszcze o jakości procesu uczenia się.

Znacznie większe znaczenie mają dobrze określone cele, przemyślany program, doświadczenie prowadzącego, odpowiednio dobrane ćwiczenia i aktywność uczestnika. Dobre szkolenie online może być znacznie bardziej angażujące od słabego szkolenia stacjonarnego, a dobrze zaprojektowany warsztat w sali może zaoferować doświadczenia, których trudno w pełni odtworzyć przed ekranem.

Dlatego zamiast pytać wyłącznie „online czy stacjonarnie?”, lepiej zapytać: w jakich warunkach najłatwiej nauczę się dokładnie tego, czego potrzebuję?

To właśnie odpowiedź na to pytanie powinna być podstawą wyboru szkolenia.